Mbappé vắng mặt ở Clairefontaine: bài kiểm tra đầu tiên của Zidane

Tối thứ Ba ở Osaka, trong quán phở nhỏ sau ga Shin-Imamiya, anh Tùng — thợ hàn làm ca đêm ở Nishinari — đặt đũa xuống và đọc cho tôi nghe tin từ Clairefontaine. Kylian Mbappé, đội trưởng tuyển Pháp, không ra sân tập cùng đồng đội. Sốt. Anh ngồi trong nhà, tập riêng, còn phần còn lại của đội vẫn chạy ngoài trời dưới mắt Zinedine Zidane. Anh Tùng im lặng một lúc, rồi hỏi tôi một câu mà tôi chưa trả lời được ngay: "Thế tối thứ Sáu này xem ai?"

Trong quán chỉ có tiếng quạt trần và tiếng nồi nước lèo sôi sau bếp. Anh Tùng kể anh theo tuyển Pháp từ năm 2026, khi còn ở Vĩnh Long, và bây giờ ở tuổi 46, anh theo lại vì Zidane ngồi ghế huấn luyện. Người ta không nhớ tỉ số, người ta nhớ vì sao mình không rời quán bar. Với anh Tùng, cái lý do ấy có tên.

Mbappé, 27 tuổi, tiền đạo Real Madrid, người đã ghi 12 bàn qua hai kỳ World Cup 2026 và 2026, không tham gia buổi tập trên sân hôm thứ Ba. Báo cáo nội bộ của đội xác nhận anh chỉ bị cảm cúm và phải làm việc trong nhà. Về mặt y học, đây là chuyện nhỏ. Về mặt chiến thuật, đây là vấn đề đầu tiên mà Zidane phải tự giải.

Bối cảnh

Clairefontaine nằm ở ngoại ô Paris, cách trung tâm chừng 50 km về phía tây nam, là nơi tuyển Pháp đóng quân gần như mọi đợt tập trung suốt ba thập kỷ. Đợt này là đợt đầu tiên có tính cạnh tranh thật của Zidane kể từ khi ông nhận đội sau World Cup 2026. Lịch thi đấu không cho ông thời gian làm quen: Pháp làm khách ở Thổ Nhĩ Kỳ vào thứ Sáu 25 tháng 9, ba ngày sau đó là trận làm khách tại Bỉ, rồi về sân nhà gặp Ý ngày 2 tháng 10, và gặp lại Bỉ ngày 5 tháng 10. Bốn trận trong mười một ngày, hai chuyến bay dài, hai lần đối đầu cùng một đối thủ.

Với người hâm mộ Việt Nam ở Nhật, lịch ấy đồng nghĩa với bốn đêm thức. Trận ở Thổ Nhĩ Kỳ rơi vào khoảng 3 giờ sáng giờ Osaka. Tôi từng ngồi với nhóm anh em công nhân ở Nanko xem những trận như thế: mì gói, cà phê lon, và một chiếc loa bluetooth để nghe bình luận tiếng Việt cho đỡ nhớ. Nỗi nhớ là cách sân vận động kể chuyện khi không còn ai ngồi trên khán đài.

Zidane xuất hiện trong ký ức người Việt bằng hai bàn thắng vào lưới Brazil năm 2026 và bằng cú húc đầu ở Berlin năm 2026. Một thế hệ xem ông như biểu tượng của sự điềm tĩnh đến mức khó hiểu. Bây giờ, ở tuổi 54, ông đứng trước một bài toán ngược: làm sao để một đội bóng đầy ngôi sao không phụ thuộc vào đúng một ngôi sao.

Phân tích

Cúm là chuyện của ba ngày. Câu hỏi của Zidane là chuyện của ba năm.

Mbappé không chỉ là người ghi bàn nhiều nhất. Anh là điểm quy chiếu khiến cả khối tấn công của Pháp biết mình phải chạy về đâu. Khi anh có bóng ở hành lang trái, hậu vệ đối phương lùi thêm một nhịp, tiền vệ trung tâm của Pháp có thêm thời gian xoay người, và cầu thủ chạy cánh bên phải bất ngờ có khoảng trống. Bỏ anh ra khỏi đội hình, Pháp mất luôn cả người ghi bàn lẫn cái mốc để người khác định vị.

Tiền lệ gần nhất mà tôi nhớ rõ: vòng bảng EURO 2026, Mbappé gãy mũi sau trận gặp Áo và không thể đá trận gặp Hà Lan. Pháp cầm bóng nhiều hơn, nhưng trận đấu kết thúc 0-0 trong một thế trận mà các đường lên bóng cứ đi tới vòng cấm rồi dừng lại. Không ai chuyền sai quá nhiều. Chỉ là không ai biết phải kết thúc ở đâu. Khi không có Mbappé, Pháp không yếu đi về nhân sự, họ mất đi thứ khó luyện nhất: một điểm đến chung.

Zidane có phương án. Marcus Thuram cho vai trung phong va đập, Ousmane Dembélé — Quả bóng Vàng gần nhất — cho hành lang phải với khả năng đi bóng vào trong, Bradley Barcola và Michael Olise cho hai biên, Randal Kolo Muani cho khả năng chạy sau lưng hàng thủ. Ở giữa sân, Aurélien Tchouaméni và Manu Koné có thể đá cặp để giữ nhịp, Adrien Rabiot đóng vai người dẫn dắt. Hàng thủ với William Saliba và Dayot Upamecano gần như không đổi.

Đá bốn trận trong mười một ngày không phải là chuyện chọn ai. Đó là chuyện quản lý tải trọng. Mbappé vừa đi qua một mùa giải dài ở Tây Ban Nha. Bộ phận y tế ở Clairefontaine có lý do chính đáng để không đánh cược anh vào một trận tháng 9. Trận ở Thổ Nhĩ Kỳ có thể là chỗ để Zidane thử nghiệm, còn trận gặp Ý trên sân nhà ngày 2 tháng 10 mới là chỗ ông cần đội hình mạnh nhất.

Một điểm tôi muốn nói thẳng: tuyển Pháp của những năm gần đây có thói quen nhập cuộc chậm. Hiệp một thường thăm dò, hiệp hai mới tăng tốc. Thói quen ấy từng được ngụy biện bằng chức vô địch. Với một huấn luyện viên mới và bốn đối thủ khác nhau, nó trở thành rủi ro thật sự, nhất là khi trận đầu tiên diễn ra trên sân khách ở Istanbul.

Góc nhìn ngược

Bên ngoài nhìn vào, câu chuyện được kể theo cách quen thuộc: đội trưởng ốm, cả nước lo. Cách kể ấy bỏ qua một điều đơn giản.

Zidane cần biết đội này sống được bao lâu mà không có Mbappé. Nations League là phòng thí nghiệm rẻ nhất mà ông có. Nếu Pháp thắng Thổ Nhĩ Kỳ mà không có đội trưởng, ông thu được thông tin quý hơn mọi buổi họp báo. Nếu Pháp hòa hoặc thua, ông biết chính xác mình phải xây gì trong hai năm tới. Cả hai kết quả đều có ích, và cả hai đều tốt hơn việc phát hiện ra vào một trận tứ kết World Cup.

Về phía Mbappé, tuổi 27 là tuổi một đội trưởng phải học cách vắng mặt đúng lúc. Một trận ốm ở Clairefontaine không làm anh nhỏ đi. Nhưng nếu văn hóa của đội tuyển Pháp tiếp tục là "có Mbappé thì ổn", thì chính anh sẽ là người trả giá ở kỳ World Cup tiếp theo. Đó là điều người hâm mộ Pháp, và cả những người thức khuya ở Osaka, nên nói ra thay vì chỉ lo lắng cho một ca cúm.

Điều đáng chờ

Ở tuổi tôi, người ta không đếm danh hiệu; người ta đếm những đêm mà cả thành phố cùng thức. Bốn đêm tới, Osaka sẽ thức cùng anh Tùng và những người như anh. Câu hỏi tôi mang về từ quán phở không phải là Mbappé có kịp bình phục hay không. Mà là: nếu Pháp chơi tốt mà không cần anh, Zidane sẽ phải chọn điều gì — một con người, hay một cách chơi?