Oman 0-3 Saudi Arabia: Khi triết lý pressing sụp đổ trước sức mạnh thể chất

Trong bóng đá, có những trận thua bạn biện minh được bằng trọng tài, bằng may mắn, bằng một khoảnh khắc lóe sáng của đối thủ. Và có những trận thua mà chính huấn luyện viên của bạn đứng trước micro, thừa nhận rằng đội bóng của ông đã mất trận chiến quan trọng nhất ngay trong hiệp một. Đó chính xác là điều Tarek Sektioui làm sau khi Oman gục ngã 0-3 trước Saudi Arabia tại Al-Inma Stadium ở Jeddah, trong khuôn khổ vòng bảng Arabian Gulf Cup "Gulf 27".

Tôi theo dõi trận đấu này từ Incheon, nơi múi giờ chỉ chênh vài tiếng so với Jeddah, và điều khiến tôi chú ý không phải là tỷ số. Tỷ số 0-3 thì ai cũng thấy. Điều khiến tôi chú ý là cách Sektioui mô tả thất bại của chính mình: "Trong hiệp một chúng tôi chơi rất tệ, và chúng tôi tặng cho họ bàn thắng thứ nhất và thứ hai." Chữ "tặng" đáng giá cả một buổi phân tích. Một huấn luyện viên không nói đội mình bị đánh bại, ông nói đội mình tự làm mình thua. Đó là sự khác biệt giữa một tai nạn và một căn bệnh.

Bối cảnh trận đấu không cho Oman nhiều đường lui. Đây là lượt đấu thứ hai của bảng đấu, trên sân khách, trước một Saudi Arabia được đánh giá cao hơn về mọi mặt thể lực và tốc độ. Sektioui bước vào trận với tuyên bố mục tiêu rõ ràng: đánh bại Saudi Arabia. Nhưng giữa ý định và thực thi là cả một khoảng cách mà bóng đá vùng Vịnh đã chứng minh quá nhiều lần.

Điều tôi muốn mổ xẻ không phải là việc Oman thua, mà là việc họ thua bằng cách nào. Sektioui có một triết lý thi đấu, và ông nói thẳng: "Cách đã biến chúng tôi thành những kẻ cạnh tranh dựa trên pressing và thắng các cuộc đấu tay đôi." Đây là mẫu câu mà tôi đã nghe hàng trăm lần trong mười sáu năm theo dõi bóng đá từ hai nền văn hóa khác nhau. Ở Hàn Quốc, người ta gọi đó là gegenpressing. Ở Việt Nam, người ta gọi đó là đá rát. Còn ở Vùng Vịnh, người ta đơn giản gọi đó là cách để một đội bóng nhỏ tạo cơ hội trước một đội bóng lớn.

Và đây là điểm mấu chốt: khi triết lý của bạn là pressing, bạn phụ thuộc hoàn toàn vào việc bạn có thắng được các cuộc đấu thể lực hay không. Sektioui thừa nhận: "Đối mặt với Saudi Arabia đòi hỏi một đẳng cấp cao cả về thể chất lẫn tinh thần, và việc thắng các cuộc đấu trên không và dưới đất, nhưng những cuộc đấu đó đã nghiêng về phía Saudi Arabia." Nói cách khác, vũ khí duy nhất của Oman đã bị tước khỏi tay họ ngay từ đầu.

Điều mà ít người nhận ra là Oman không thua vì chiến thuật sai, họ thua vì chiến thuật duy nhất họ có lại chính là thứ Saudi Arabia giỏi nhất.

Đây là nghịch lý của mọi đội bóng tầm trung. Họ xây dựng bản sắc trên sự khốc liệt, trên cường độ, trên việc biến trận đấu thành một cuộc chiến thể lực để kéo đối thủ lớn xuống ngang tầm mình. Nhưng khi gặp một đối thủ vừa lớn lại vừa khỏe hơn, thì không còn tầng nào để kéo xuống nữa. Bạn không thể kéo một người đứng trên bạn xuống nếu chính bạn lại đứng thấp hơn về thể chất.

Sektioui mô tả hiệp một bằng cụm từ "rất tệ", và lý giải rằng đối thủ tốt hơn về thể lực lẫn sự nhanh nhẹn, khiến cho các vấn đề tập trung xuất hiện. Ông cũng đưa ra một giả thuyết khác: "Có lẽ trận đấu trước đó đã khiến chúng tôi mệt mỏi." Đây là chi tiết tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút, bởi vì nó là lời thú nhận quan trọng nhất trong toàn bộ buổi họp báo.

Khi một huấn luyện viên đổ lỗi cho sự mệt mỏi trong một giải đấu được tổ chức theo thể thức thi đấu tập trung, ông đang nói về một vấn đề quản lý phục hồi, chứ không phải về một vấn đề chiến thuật. Và vấn đề quản lý phục hồi, xét cho cùng, lại là vấn đề về chiều sâu đội hình. Một đội bóng có chiều sâu tốt có thể xoay tua mà không sụp đổ. Một đội bóng thiếu chiều sâu buộc phải dùng cùng một nhóm cầu thủ qua các trận đấu liên tiếp, và cái giá phải trả xuất hiện đúng vào lúc bạn cần họ nhất.

Nhưng khoan. Tôi không muốn biến phân tích này thành một bài than vãn về chiều sâu đội hình, bởi vì có một cách đọc khác, sắc bén hơn. Chính việc Sektioui nhắc đến sự mệt mỏi cho thấy rằng ông không tin vào khả năng xoay chuyển cục diện bằng chiến thuật, mà tin vào khả năng chịu đựng bằng thể lực. Đó là một lối tư duy phòng thủ, một lối tư duy của kẻ đi tìm sự sống sót thay vì đi tìm chiến thắng.

Và đây là chỗ tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Đa số mọi người sẽ nhìn vào tỷ số 0-3 và kết luận rằng Oman đơn giản là yếu hơn. Tôi không nghĩ vậy. Tôi nghĩ Oman thua vì họ vẫn còn tin rằng mình có thể đấu thể lực với Saudi Arabia. Một đội bóng biết mình kiểm soát bóng kém hơn có thể thay đổi trận đấu bằng khối phòng ngự. Một đội bóng biết mình yếu hơn về thể lực thì không có gì để thay đổi, ngoại trừ việc chấp nhận rằng trận đấu sẽ được quyết định ở nơi mình không giỏi.

Sektioui đã tung ra một điều chỉnh rõ ràng nhất trong hiệp hai: ông chuyển sang đá với ba hậu vệ. "Chúng tôi đã thay đổi về mặt chiến thuật, và chúng tôi kết thúc trận đấu với ba hậu vệ." Việc này cho thấy điều gì? Nó cho thấy rằng bộ khung ban đầu mà Oman sử dụng có lẽ không phải là sơ đồ ba hậu vệ, và việc chuyển đổi này mang tính phản ứng sau khi trận đấu đã trôi khỏi tầm tay. Đó là một nước đi của người đang chạy theo trận đấu chứ không phải người đang dẫn dắt nó.

Và điều đáng chú ý là nước đi đó không mang lại kết quả. Oman ghi không bàn nào. Lợi thế về số lượng ở hàng thủ không giúp ích gì khi vấn đề nằm ở khả năng tạo cơ hội. Một sơ đồ ba hậu vệ có thể giúp đội bóng thoát khỏi áp lực, nhưng nó không tự tạo ra bàn thắng nếu đội bóng không có người làm được điều đó.

Bây giờ hãy nhìn vào bảng điểm. Oman đứng ở vị trí thứ ba, chỉ có một điểm sau hai trận. Để đi tiếp, họ phải đánh bại Kuwait vào thứ Ba tới. Họ phải hy vọng Iraq thua Saudi Arabia trong cùng trận đấu. Và họ phải san lấp khoảng cách hiệu số bàn thắng lớn giữa mình và Iraq. Ba điều kiện cùng lúc. Đây không còn là bóng đá nữa, đây là toán xác suất.

Có một chi tiết tôi muốn nhấn mạnh: Sektioui nói rằng Oman phải tránh "dựa vào một cú may mắn". Câu nói này, xét về mặt tu từ, là một sự thừa nhận. Khi một huấn luyện viên nói đội mình không được dựa vào may mắn, ông đang ngầm thừa nhận rằng đội ông không còn đủ chất lượng để dựa vào thực lực thuần túy. Đó là một khoảnh khắc thành thật hiếm hoi trong làng bóng đá, nơi mà hầu hết các huấn luyện viên sẽ nói rằng đội của họ vẫn kiểm soát được vận mệnh của mình.

Điều thú vị là Sektioui không hề chỉ trích các học trò. Ông cảm ơn họ vì nỗ lực và sự cam kết. Đây là một chiến lược quản lý phòng thay đồ khá khôn ngoan khi đang bị dồn vào góc. Một huấn luyện viên buộc tội cầu thủ sau một thất bại nặng sẽ mất đi sự ủng hộ của họ. Một huấn luyện viên bảo vệ họ có thể giữ được điều đó, ít nhất trong ngắn hạn. Nhưng bảo vệ cầu thủ không thay đổi được bảng điểm, và bảng điểm là thứ mọi người sẽ nhìn vào sau khi trận đấu với Kuwait kết thúc.

Từ Việt Nam nhìn sang, tôi thấy một điều quen thuộc đến đáng sợ. Đó là câu chuyện của một nền bóng đá tầm trung xây dựng thành công của mình trên một nền tảng thể lực và tinh thần, rồi đột nhiên đối mặt với một đối thủ lớn hơn về thể chất. Và tôi cũng thấy cách mà công luận sẽ vận động: từ niềm tin vào một đội bóng dưới cơ có thể gây bất ngờ, chuyển sang sự thất vọng về một chiến dịch thất bại. Đó là vòng tuần hoàn mà mọi nền bóng đá nhỏ đều trải qua, và Oman không phải ngoại lệ.

Dự đoán của tôi, để có thể kiểm chứng: Oman sẽ đánh bại Kuwait, nhưng sẽ không đủ để đi tiếp. Khoảng cách hiệu số với Iraq quá lớn, và việc phụ thuộc vào kết quả của trận đấu giữa Saudi Arabia và Iraq có nghĩa là vận mệnh của Oman nằm ở nơi họ không thể chạm tới. Ba hậu vệ có thể là sơ đồ của tương lai, nhưng nếu tương lai đó bắt đầu sau khi giải đấu kết thúc, thì nó chẳng có nghĩa lý gì trong hiện tại.

Câu hỏi lớn hơn mà thất bại này đặt ra không liên quan đến Kuwait. Nó liên quan đến việc liệu một đội bóng có thể tồn tại lâu dài bằng cách dựa vào việc thắng các cuộc đấu tay đôi, hay nhất thiết phải tìm ra một thứ gì đó không bị phụ thuộc vào thể lực. Bởi vì thể lực, cuối cùng, là thứ mà đối thủ lớn hơn bạn luôn có nhiều hơn.